// u leest...

webbouwstukken

Tekst lezing – GESLOTEN GENOOTSCHAPPEN

Waarom bestaan er gesloten genootschappen? Deze vraag wordt mij vaak gesteld en ik reageer er altijd op met een glimlach. De ervaring heeft mij geleerd dat men met deze vraag een bepaalde bedoeling heeft. De term “gesloten genootschap” heeft een fascinerende klank en kan soms wantrouwen of zelfs angst inboezemen. Vele mensen vermoeden dat “gesloten genootschap” hetzelfde betekent als “geheime macht”. Daarom zal ik de woorden wegen die ik zeg.

Het is tijd dat misvattingen uit de weg worden geruimd, dat alle duisterheden worden opgehelderd. Dit is mijn opdracht vanavond.

Vanaf onze vroegste jeugd voelen wij de behoefte de geheimen te doorgronden. Ieder mens is zich er meer of minder van bewust, dat deze geheimen de ware zin van zijn bestaan zijn. Hij koestert deze verborgen zaken als iets hoogst persoonlijk. Maar tegelijkertijd wil hij ze graag delen met enkele ingewijden.
Daardoor ontstaat een soort verwantschap, die gebaseerd is op de erkenning van bepaalde principes.
Ik denk dat iedereen in de loop van zijn leven wel eens zo’n verbondenheid heeft leren kennen.
Welnu, een zelfde verbondenheid vinden wij terug bij de gesloten genootschappen.

Dit verklaart voor een deel de fascinatie of de afkeer die sommigen voelen, wanneer zij bv. met de vrijmetselarij in aanraking komen. Dit wijst erop dat het begrip “gesloten genootschap” bij velen een gevoelige snaar raakt.

Een verhaaltje.
Het is al laat. Aan het eind van een gezellige avond neemt een vriend van mij het woord. Ik kijk verrast op, want zijn stem klinkt ernstig, een stem waar ontzag uit spreekt.
“Ik ben benaderd,” zegt hij.
Ik begrijp zijn woorden niet en vraag spottend of hij door een mooie vrouw is benaderd? Maar hij reageert niet op mijn grapje. De sfeer heeft ineens iets plechtig gekregen. Ons gesprek gaat voort over gesloten genootschappen in het algemeen en de Vrijmetselarij in het bijzonder.
Tot daar de anekdote.

De term “gesloten genootschap” omvat vele groeperingen.
In de loop van de geschiedenis hebben de meest uiteenlopende gesloten organisaties bestaan. In vredestijd werden die gewoon geaccepteerd en met rust gelaten. In oorlogstijd waren ze vaak verplicht ondergronds te gaan, om aan vervolging te ontkomen. Denk aan de eerste christenen ten tijde van het Romeins keizerrijk. Denk aan de Franse Hugenoten na het Edict van Nantes. Denk aan de hardvochtige Inquisitie van de Kerk.

Bij de gesloten genootschappen kunnen wij twee categorieën onderscheiden: enerzijds de tijdelijke organisaties, zoals politieke groeperingen, en anderzijds de duurzame organisaties, zoals de Vrijmetselarij. Hun leer, hun geschiedenis, hun plaatsen van samenkomst zijn openbaar. Alleen hun rituelen en hun speciale herkenningstekens houden zij geheim.

Het begrip “club” is hier veel te beperkt. Een gesloten genootschap is meer dan een vereniging. Het is een ontmoetingsplaats van mensen, die volgens speciale riten worden ingewijd in een broederschap van mannen of/en vrouwen. Deze betrokkenheid is de hoeksteen van de inwijding. Zij houdt de hele organisatie hecht bijeen.
Het geheim van deze genootschappen is dus op meer gebaseerd dan uitsluitend op traditie. Zij is ook en vooral gebaseerd op inhoud.

Een gesloten genootschap kent, zoals de Kerk, bepaalde riten en symbolen om het hart van de mens te bereiken en onvermoede aspecten van zijn wezen bloot te leggen. Ieder lid van zo’n genootschap probeert een beter mens te worden. En hiervoor onderneemt hij een reis. Een reis naar zijn eigen innerlijk.

Sinds onheugelijke tijden willen wij weten waar wij vandaan komen, wat de zin is van ons verblijf hier op aarde en wat er met ons gebeurt na de dood.

Dit zijn drie cruciale vragen.
En spontaan ermee verbonden is de inwijdingsritus of het binnentreden in de wereld van het gevoel. Het is een soort wedergeboorte van het individu, maar dan bewust opgewekt, een wedergeboorte die vanuit het hart komt. Het hart is de zetel van leven en dood, van oorlog en vrede, van yin en yang.

Hierin verschilt een gesloten genootschap niet zo veel van de Kerk of moet ik zeggen: van de Eerste Kerk?
Een ingewijde is iemand die dus op weg gaat, die een reis onderneemt. Een geheime reis.

Wij leven een kortstondig leven, vaak worden wij geconfronteerd met bekrompenheid en kortzichtigheid.
Door middel van bepaalde rituelen zoeken sommigen contact met een groter geheel. De inwijding geeft een gevoel van onvergankelijkheid. De ingewijde overstijgt het materialistisch bestaan. Hij ondergaat een metamorfose van “onwetende” naar “wetende”, van “leek” naar “ingewijde”.

Dit klinkt een beetje ijl, vaag, theoretisch. Ik weet het, ook de rituelen tijdens een misviering en de woorden van de pastoor klinken zo. Maar we hebben deze woorden nodig om onze “veranderlijke geest” te verwoorden. Lichamelijk veranderen wij van foetus tot grijsaard, met alle fases daartussen. Maar ook onze geest verandert.

Je kunt je de nuchtere vraag stellen: “Waar dient dit allemaal toe? Dit alles is niet meetbaar.” Het antwoord is simpel: “De ritus wijst de mens de weg naar een ander niveau van het bewustzijn. Een niveau dat buiten het normale bereik van de menselijke geest ligt.”

Ik hoor het je al zeggen: “Dit is toverkunst! Dit is magie!”
Neen. Zoals het draaien van een simpel rad elektriciteit kan opwekken, zo werkt ook de rituele techniek: hij wekt geestelijke elektriciteit op. Wij maken verbinding met ons eigen innerlijk en met de geest van anderen.

Om elkaar te verstaan hebben ingewijden de taal van de symbolen nodig. De fans van een voetbalclub herken je aan de kleuren van hun club. Ingewijden herkennen elkaar aan hun specifieke symbolen.
Die zijn onontbeerlijk, anders zou de onderlinge communicatie over innerlijke realiteiten niet lukken. Hoe zou je in alledaagse bewoordingen kunnen beschrijven wat er in de ziel (als kern van het hart) omgaat?
Symbolen zijn tekens die een verbinding maken tussen het menselijke en het geestelijke. Symbolen geven uitdrukking aan psychische zaken, die men nauwelijks in concrete begrippen kan vangen.
Tussen de rituelen en de symbolen bestaat een constante wisselwerking. De geest neemt de symbolen op en het lichaam ondergaat de rituelen.

Men zegt van een ingewijde dat hij het Licht ziet. Maar het Licht heeft ook een schaduwzijde: zoals het menselijk leven de kiem van nieuw leven in zich draagt. Deze schaduwzijde is de dood. Dat lijkt voor sommigen een zware beproeving.
De dood is een schokkende gebeurtenis die de zekerheid van ons bestaan op losse schroeven zet.
In vele gesloten genootschappen wordt de dood gespeeld. De gespeelde dood heeft volgens oude tradities een zuiverende werking: de mens reinigt zich van zijn eigen dood. Hij wordt als het ware opnieuw geboren, zoals een diepzeeduiker die bij zijn bovenkomen met volle teugen de frisse lucht inademt. Dit is het proces van sterven en herboren worden.
De ingewijde valt en staat weer op. Hij beleeft het klassieke verhaal van een gevaarlijke en duistere reis naar het onbekende. Maar aan het einde van de barre tocht wacht de bevrijding of de terugkeer naar het Licht.

Ook bij de meeste godsdiensten treft men dit symbolisch verhaal aan. Ook bij de Rooms-katholieke godsdienst. Het verhaal van de schepping van het heelal bv. Het brengen van licht in de duisternis.

Ook bij de gesloten genootschappen ontbreekt het religieuze aspect dus niet. Bij de bestudering van deze organisaties tref je altijd het begrip Heilige Aarde of aards paradijs aan.
Het aards paradijs staat als uitgangspunt centraal in tal van traditionele bewegingen. Ieder gesloten genootschap kent zijn eigen Hof van Eden. Het verloren paradijs waar de mens nog goed was en alle geheimen van de wereld kende. Door de zondeval heeft hij deze kennis verloren.

Iedere gesloten genootschap kent drie basiselementen:
– het reine geweten,
– het binnentreden in een spiritueel leven,
– op symbolische wijze een nieuw leven beginnen.

Iedere genootschap van ingewijden wil doordingen tot het onderbewustzijn, waar de macht over de menselijke ziel zetelt.
De inwijding heeft veel raakpunten met de psychoanalyse: beide streven ernaar om de mens van een passief tot een actief persoon te maken.
Veel gevoelservaringen zijn echter niet sterk genoeg om tot het onderbewuste door te dringen. Dit is de schaduwzone tussen het ik en het eigen onderbewustzijn. Voor psychoanalyse heb je de hulp nodig van een specialist. Ook de inwijding moet de betrokkene in staat stellen zich te bezinnen over zijn innerlijke levenshouding.
De weg naar deze kennis is afgebakend met proeven die bij iedere stap meer inspanning vergen. Hoe verder men vordert, hoe beter je inzicht verwerft in je innerlijk leven.

Wat ik tot hier heb gezegd, geldt voor alle gesloten genootschappen, zowel voor de esoterische religies (denk aan de eredienst van de god Osiris in het Oude Egypte, aan de cultusmysteriën in het Oude Griekenland, aan de godendiensten in het Romeinse Rijk), als voor de Katharen, de Tempeliers, de Rozenkruisers, de Vrijmetselarij.

In de loop van de geschiedenis zijn de gesloten genootschappen vaak in botsing gekomen met de heersende macht.
Tijdens de tweede periode van de Franse revolutie rond 1793, was niet alleen het christendom slachtoffer van vervolging, maar ook de Vrijmetselarij. Eigenaardig, want het devies van de revolutie was immers rechtstreeks ontleend aan de Vrijmetselarij: vrijheid, gelijkheid, broederschap.
In 1940 publiceerde het Franse staatsblad een wet, die alle gesloten genootschappen verbood. Voor de Tweede Wereldoorlog hebben ook de regeringen in Duitsland, Italië, Portugal, Roemenië en Turkije wetten gestemd tegen dezelfde genootschappen. In Rusland was de Vrijmetselarij streng verboden. In al die landen verdwenen de gesloten genootschappen in de clandestiniteit.

Wanneer zijn de eerste gesloten genootschappen ontstaan? Uit archeologische opgravingen weet men dat Mesopotamië en Egypte de bakermat zijn geweest van een hoge vorm van beschaving, die zich via Palestina, Syrië en Klein-Azië uitbreidde naar Kreta.

Ik beperk mij tot de Rozenkruisers en de Vrijmetselaars.
De Rozenkruisers werd gesticht door de Duitser Christian Rosenkreutz in 1614. Op zijn reizen door het Midden-Oosten werd hij ingewijd in de esoterische wetenschappen.
In de eerste helft van de 17de eeuw zijn de Rozenkruisers voortdurend aan veranderingen onderhevig, geïnspireerd door mystiek, alchemie, wetenschappelijk onderzoek en sociale hervormingen.
Ik kan het genootschap van de Rozenkruisers het best definiëren als een theosofisch stelsel, opgebouwd uit elementen van alle esoterische tradities uit de Middeleeuwen en de Renaissance.
In de 17de eeuw vonden de meeste Rozenkruisers een toevlucht in de werkplaatsen van de vrijmetselaars.

Een nieuw verhaaltje. Luister.
Op een avond bij een goede vriend geraak ik in gesprek met een boeiende persoonlijkheid. Hij observeert scherp de mensen om zich heen. Nogal snel blijkt ook dat hij goed kan luisteren. Al een half uur probeer ik zijn beroep te raden. Vergeefs. Tot hij zegt: “Ik ben vrijmetselaar.” Ik ben in de wolken. “Vertel,” zeg ik. Hij glimlacht.

Wat is de Vrijmetselarij?
Er bestaan heel veel boeken over dit genootschap. Zij vertellen tot in detail over de ritualen en de symbolen. En toch doen mensen zo geheimzinnig over deze organisatie. Waarom?
De leden zelf bewaren hierover het stilzwijgen. Zij wensen de ritus niet openbaar te maken. Uit voorzorg? Misschien. Om de geheimzinnigheid eromheen te bewaren? Misschien.

De essentie van dit genootschap kun je leren door hun symbolen te bestuderen. De symboliek van de Vrijmetselarij is gebaseerd op de wiskunde en de bouwkunst. De vrijmetselaar ziet de mens als ruwe steen, die hij moet bewerken tot een zuivere vorm, waarmee hij de Volmaakte Tempel van de Mensheid kan bouwen.
Dit klinkt goed, maar blijft het bij theorie?
Ik som enkele symbolen op:
– de gelijkzijdige Driehoek:in het midden ervan staat de Hebreeuwse naam van Jehova in tetragram (4 letters), ofwel het goddelijk oog. De Driehoek symboliseert de Goddelijkheid in alle vormen (Verleden, Heden en Toekomst; Wijsheid, Kracht en Schoonheid; Geboorte Leven en Dood; Licht en Duisternis; Tijd).
Het Tetragram, het vierletterteken, is het symbool van de Grote Bouwmeester van het Heelal. Het Oog is het symbool van de Zon, de zichtbare gestalte van het Goddelijke, waaruit licht en leven ontspruiten.
– de vurige Ster met de letter G in het midden:de letter G staat voor: Gravitatie (zwaartekracht), Geometrie, Geest en Gnosis (kennis) en God.
– de Winkelhaak en de Passer:de winkelhaak duidt op de macht van de mens over de materie, op zijn vermogen om orde te scheppen in de chaos. De passer symboliseert het Betrekkelijke en geeft het grootst mogelijke bereik aan van de menselijke geest. Het middelpunt van de cirkel is het beginpunt van de kosmos.
– het zegel van Salomo of de zespuntige ster:de ster bestaat uit twee driehoeken. De witte driehoek symboliseert het Goddelijke, het streven naar ontwikkeling, het geestelijke Vuur. De zwarte, die binnen de witte ligt en ervan zowel de tegenstelling als de aanvulling is, symboliseert de mens, de aarde, de teruggang in ontwikkeling.
– het vlammende Zwaard:is het symbool van de Schepping, van het Licht in de Duisternis. Ook van de zuivering.

Elk gesloten genootschap heeft zijn eigen ritus, zijn specifieke tekens, zijn bijbehorende titels. Zo heb je de drie punten in de vorm van een driehoek. Dit teken staat voor de Goddelijke Driehoek waarover ik het daarnet had. Het wordt geplaatst achter bepaalde afkortingen en benamingen. Ook gebruikt de Vrijmetselarij haar eigen jaartelling die vierduizend jaar vroeger begint dan de christelijke jaartelling. De vrijmetselaar leeft nu in het jaar 7011. Het maçonnieke jaar begint met de maand maart en eindigt in februari.

Al in de vroege Oudheid stonden de architecten, de bouwmeesters van tempels en paleizen, vanwege hun grote kundigheid in hoog aanzien. Zij vormden de elite van de ambachten.
Deze traditie zette zich voort tot in de Middeleeuwen, toen de bouwers van de grote kathedralen zowel van de koning als van de Kerk vele privileges kregen.
Uit die tijd stamt de benaming “vrijmetselarij”, vrijgemaakt van horigheid en lijfeigenschap. In die tijd konden de bouwmeesters en de steenhouwers als vrije mensen rondreizen. De architectuur werd beschouwd als een Koninklijke Kunst. Een kunst waarvan de geheimen slechts aan hen werden doorgegeven die het waard waren.
Hun reputatie trok filosofen, wiskundigen en andere geleerden aan. De vernieuwende denkbeelden van die laatsten vonden een warm onthaal bij de bouwgilden die zich toen al loges noemden.
In die glorietijd van de architectuur kwamen ook de gilden tot grote bloei in alle landen van Europa, vooral echter in Engeland.

In Engeland worden ook niet-bouwers als leden aangenomen: mensen die wetenschap en kunst op meer theoretische wijze beoefenden. Onder hun invloed kregen de loges een meer beschouwend karakter.

De Engelse Rozenkruisers speelden een belangrijke rol. Elias Ashmole, Rozenkruiser en lid van de Loge, stichtte in de 17de eeuw een genootschap dat zich tot doel stelde het Huis van Salomo te bouwen. Ze kregen toestemming om zich te vestigen in de lokalen van de vrijmetselaars. Zij introduceerden daar nieuwe riten, symbolen en graden.

In 1717 richten vier Londense loges samen een Grootloge op. De gilden van vrije metselaars ontwikkelde zich tot een genootschap van vrije denkers.

In de Lage Landen kwam in 1734, onder auspiciën van de Engelse Grootloge, de eerste Nederlandse loge tot stand: de Loge du Grand Maître des Provinces Unies et du Ressort de la Generalite. De oudste loge in België, La Parfaite Union, is opgericht in 1721 te Bergen (Mons).
Pas in 1833 komt het tot de overkoepelende organisatie van het Belgische Grootoosten.

Bij gesloten genootschappen kun je mensen van allerlei slag aantreffen, afkomstig uit de meest uiteenlopende milieus en totaal verschillend van aanleg en karakter.

Wat beweegt deze mensen om toe te treden tot een gesloten genootschap? Wat is de gemeenschappelijke factor die hen bindt? Wat is de diepere zin van het rituele proces?
Is het de ingeschapen behoefte van de mens om de Tijd te bezweren door het uitspreken van bepaalde formules?
Wie zal het zeggen?

Wat ik wel met zekerheid kan zeggen, is dat zolang de mensheid bestaat, de mens de geheimen van het leven probeert te doorgronden. Geheimen die in nevelen blijven gehuld, of men ze nu filosofisch of wetenschappelijk probeert te benaderen.
Wij, mensen, hebben van nature de behoefte om ons tot de goden te wenden. Dat zien we al in de klassieke Griekse tragedies. Al duizenden jaren zoekt de mens in kerken, tempels of andere gewijde ruimten contact met de goden, met het hogere, met het Mysterie, dat schuilt achter het aardse bestaan.
Diep in ons beseffen wij dat de mens verandert, zoals de wereld om hem heen, maar dat het Mysterie zal blijven bestaan.

 

Be the first to like.

Share

Discussie

2 comments voor “Tekst lezing – GESLOTEN GENOOTSCHAPPEN”

  1. Quote : Diep in ons beseffen wij dat de mens verandert, zoals de wereld om hem heen, maar dat het Mysterie zal blijven bestaan.

    Read more: http://www.knightsrazor.be/2012/11/04/tekst-lezing-gesloten-genootschappen-2/#ixzz40KX9odAz

    Ik kan het daar ANNO 2016 niet meer mee eens zijn, De gehele geschiedenis van de Mens zit vol met vraagtekens die we inmiddels hebben opgelost, Zo zal het ook gaan met het begrip of liever het onbegrip God. Het is slechts een kwestie van tijd en we rollen gierend van het lachen over de bank over alles dat met ‘geloven’ te maken had. De tijd van weten is nakende let op mijn woorden !

    Posted by Founder Riddle Ridder van het Scheermes | februari 16, 2016, 12:46
  2. Tom Poes.! Verzin een List…………..

    Posted by Founder Riddle Ridder van het Scheermes | juli 17, 2017, 14:42

Post a comment